Havenlaan

300 platanen op het nippertje gered, 1.500.000 kasseien dreigen te verdwijnen

Een kwestie van duurzaamheid

Duurzaamheid en Havenlaan: kan het samengaan?

  • Brussel moet zijn verantwoordelijkheid nemen en zich de ambitie aanmeten van een stad met een langetermijnvisie. Daarom moeten wij voor de Havenlaan een zo duurzaam mogelijk project eisen. Overal in Europa worden initiatieven ontwikkeld die tot doel hebben de uitstoot van CO2 veroorzaakt door de aanleg en het onderhoud van wegen te reduceren. Had het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zichzelf niet uitgeroepen tot Europese hoofdstad van duurzame ontwikkeling? Het Gewest heeft niet alleen de ambitie om de hoofdstad van Europa te zijn en te blijven, maar ook om zich te profileren als ecologische hoofdstad.
  • Een controversieel project: De geplande werken (nog gebaseerd op de plannen voor het ter ziele gegane BILC) zullen een exorbitante verspilling van energie veroorzaken: door het verplaatsen van 1 500 000 kasseien (15 000 ton, of 1500 vrachtwagens van 10 ton); en door het gebruik van ongeveer 8000 m3 beton (2080 ton te verplaatsen, of 208 vrachtwagens van 10 ton). Dit terwijl de reeds aanwezige porfieren kasseien oneindig hergebruikt kunnen worden. De productie van het beton zal 850 kWh/m3 vergen, of een totaal van 14 800 000 kWh grijze energie. Beton is daarenboven zeer slecht recupereerbaar aan het eind van zijn levensduur. Waarom?
    • De betonmassa moet gebroken en verwijderd worden, om daarna mechanisch verder te worden verbrokkeld. Daarnaast moeten de metalen armaturen worden verwijderd. Deze hele operatie noodzaakt het gebruik van zware machines.
    • Het resultaat is een hoop metalen armaturen, die vervolgens als grondstof dienen voor nieuw staal. Het smelten van het metaal gebeurt doorgaans in electrische ovens. Daarnaast rest een grote berg gekalibreerde brokken beton die over het algemeen worden gebruikt als fundament voor nieuwe wegen of als aggregaat.
    • De resulterende betonbrokken zijn uiteraard een minderwaardig materiaal, veel minder hard dan de originele steen.
    • Conclusie : beton is recycleerbaar, maar slechts ten koste van grote hoeveelheden energie, geluidsoverlast en andere. Zelfs al zijn de huidige recylcagetechnieken beter dan vroeger, toen men de grote betonblokken gewoonweg begroef in oude steengroeves om ze te vergeten.
  • De keuze voor gewapend beton zal onvermijdelijk voor problemen zorgen wanneer men in de nabije toekomst wegenwerken zal moeten uitvoeren aan de riolering voor de nieuwe projecten in de buurt: de duurzame Tivoli wijk, de nieuwe binnenvaartschool, of voor het aanleggen van nieuwe tramlijnen. Dit probleem zal zich des te meer stellen gezien de sterk toenemende populatie in de buurt. Ook de uitbaters van Thurn & Taxis vrezen voor nooit-eindigende wegenwerken.
  • De huidige kasseien behouden is een duurzame en veel minder kostelijke optie, want men maakt gebruik van wat er reeds is.
    De KCML (Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen) heeft aangegeven dat het merendeel van de kasseien zou kunnen worden hergebruikt. Deze vorm van wegbedekking heeft een aantal onweerlegbare ecologische troeven. Het is een natuurlijk materiaal dat extreem resistent is, een extensief onderhoud vergt en oneindig herbruikbaar is. De traditionele plaatsing van kasseien garandeert een grote elasticiteit van het wegdek, en absorbeert schokken en trillingen. Ook heeft het gebruik van kasseien een aantoonbaar positief effect op stedelijke microklimaten, dit in tegenstelling tot andere materialen die berucht zijn vanwege hun opwarmend effect.
  • De platanen verdienen het om te blijven. Zij vormen een aanzienlijke bladermassa. Waarom deze zomaar verspillen door de bomen te vervangen? Het zijn de aannemers die zich moeten aanpassen aan de site, niet omgekeerd. Deze bomen omhakken komt overeen met het vernietigen van een heel park. Men gaat nieuwe bomen aanplanten, maar het zal meer dan dertig jaar duren alvorens deze jonge bomen het volume van de huidige evenaren.
    Een plataan is een zeer resistente boom, en weerstaat opmerkelijk goed aan vervuiling en fysieke schade. In het verleden werd vaak voor platanen gekozen nabij industriële sites (bijvoorbeeld de “quai des entrepots de Bercy”, nabij de Seine in Parijs).
  • Er bestaan nieuwe technologieën en materialen met een zeer beperkte koolstofcomponent, die erop gericht zijn om uitstoot en energieverbruik te verminderen. (Zie voorbeeld hieronder.)

Voorbeelden van fiets- en voetpaden gerealiseerd in een ecologisch materiaal.

Leefmilieu Brussel (BIM) test in de hoofdstad, op de Groene Wandeling van Evere, en boven het museum van de Hallepoort een asfaltvervanger gemaakt van chemisch neutrale elementen die zich harmonieus in het landschap integreert. Het betreft een 100% natuurlijke substantie van plantaardige oorsprong uit Frankrijk, “Végécol” genaamd, die ook geschikt is voor het aanleggen van fietspaden. Het is het eerste materiaal van zijn generatie dat volledig gemaakt is op basis van grondstoffen afkomstig uit de landbouw. Deze duurzame substantie bevat geen enkel petrochemisch derivaat en biedt eveneens het voordeel dat ze kan worden gebruikt met lokale granulaten. “Végécol” vereist geen speciale bewerkingen of technieken en laat toe zeer resistente wegbedekkingen te realiseren. Energiewinst bij het toepassen, ecologische integratie nadien bij gebruik. Ook heeft dit materiaal het voordeel dat het kan worden aangebracht bij een temperatuur van 110°C in plaats van de 150°C die nodig zijn voor het aanbrengen van klassieke wegbedekkingen. Deze energiewinst draagt bij aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. Végécol spant de kroon voor wat duurzaamheid betreft, want bovenop alle hoger genoemde voordelen vervuilt het het aflopend regenwater niet en scheidt het geen dampen of gassen af.

Een andere kwaliteit van dit materiaal is dat het zich harmonieus integreert in een natuurlijke omgeving : zijn transparantie laat de natuurlijke kleur van de toegevoegde granulaten zien. Zijn glad aspect biedt een ideaal rijcomfort aan fietsers en rollers.

Toch valt er ook een nadeel op te tekenen : het transport van “Végécol” vanuit Frankrijk in vrachtwagens die het tot op de werf moeten aanvoeren. Ook is het voorlopig nog afwachten hoe het bio-asfalt de tand des tijds zal weerstaan. In Frankrijk wordt het product sinds 2004 toegepast en de meningen zijn zeer positief : kleurvast, weinig onderhoud, zout-bestendig…

Deze nieuwe alternatieven bestaan, onze politieke verantwoordelijken (als ze zich zo mogen noemen) moeter er rekening mee houden in hun beslissingen.

Hallepoort, wegdek in bio-asfalt

Hallepoort, wegdek in bio-asfalt

Frans fietspad aangelegd met Végécol

Frans fietspad aangelegd met Végécol

Een doordacht project voor de Havenlaan ?

  • De Havenlaan past perfect binnen een wijk die zich als duurzaam wil profileren (het passiefgebouw van de BIM dat zal verrijzen op de site van Thurn en Taxis, de duurzame Tivoliwijk, het Byrrh-project waar de groene economie een onderdak zal vinden).
  • Bewoners en gebruikers van de wijk zetten zich in om, op de schaal van hun wijk, verschillende doelen na te streven: beperken van energieverbruik, opwaarderen van het natuurlijk patrimonium, versterken van de sociale banden, … Het is onze toekomst die op het spel staat.
  • Deze laan, eens heraangelegd, zou een aangename weg moeten zijn die voetgangers en fietsers graag gebuiken om van en naar het stadscentrum te gaan. Daarom vragen wij een creatief en ambitieus project waarin een duidelijke langetermijnvisie zit en dat gebaseerd is op het principe van duurzame ontwikkeling. Men moet beginnen met het analyseren van de huidige situatie en hoe de verschillende gebruikers vandaag gebruik maken van de Havenlaan, en de resultaten van deze analyse verwerken in het project.
  • Deze manier van werken zou op elk toekomstig publiek infrastructuurproject moeten worden toegepast, dit is gewoon een kwestie van goede politieke wil.